0تا 100 آشنایی با زخم بستر ودرمان آن

وقتی عزیزمان برای مدت طولانی زمین گیر میشه،یه ترس پنهان  وخاموش در دل همه ما وجود داره،نکنه گوشت تنش زخم بشه،؟شاید هرروز با استرس پتو رو کنار میزنید و پوست کمر ، پاشنه پا یا نشیمن گاهش رو چک میکنید . یه قرمزی ساده ، ناگهان قلب شما رو به تپش میاندازه.
باید یه حقیقت مهم رو همین اول بهتوت بگم:زخم بستر تقصیر شما نیست.اما با آگاهی شما قابل پیشگیری است.زخم بستر یه عارضه است،نه یه بیماری لا علاج.اگر شما همین حالا این مقاله رو میخونید ، یعنی یه همراه هوشیار و دلسوز هستید.قراره 0 تا 1000 این ماجرا رو با هم یاد بگیریم،از اینکه چرا اصلا زخم ایجاد میشه تا اینکه اگر خدایی نکرده زخم ایجاد شد،دقیقا چه پمادی بزنیم؟چه غذایی بدیم؟ و چطور از بدتر شدنش جلوگیری کنیم؟

زخم بستر دقیقا چیست و چرا ایجاد میشود؟

زخم بستر یا زخم فشاری (bed sore)  یک آسیب به پوست و بافت زیرین آن است که به دلیل فشار مداوم روی یک نقطه از بدن ایجاد میشود.
فرض کنید یک شلنگ آب را زیر پایه ی سنگین یک تخت بگذارین.بعد چند ساعت آب دیگه نمیتونه در شلنگ جریان پیدا کنه . شلنگ از داخل میپوسه.در بدن بیمار،این شلنگ همون مویرگ های خونی هستند.وقتی بیمار ساعت ها بی حرکت روی یک نقطه از بدنش (مثل استخوان دنبالچه و پاشنه پا و…)دراز میکشه.فشار وزن بدنراه خونرسانی به آن ناحیه رو میبنده و باعث میشه اکسیژن و خون به پوست نرسه.در نتیجه سلول ها میمیرند وزخم ایجاد میشه.

نواحی مستعد زخم بستر در بدن:

نشیمنگاه  ودنبالچه : شایع ترین نقطه در بیمارانی که زیاد مینشینند یا طاق باز میخوابند.
پاشنه پا و قوزک:در بیمارانی که مدت طولانی به پشت میخوابند.
لگن و پهلو ها: در بیمارانی که به یه سمت خاص میخوابند.
پشت سر وآرنج: در بیماران بسیار لاغر یا بدحال

چهار مرحله زخم بستر و اقدام فوری برای هر مرحله:

خانواده ها معمولا نمیدانند با هرنوع قرمزی یا زخمی چطور برخورد کنند.این راهنما را دقیق بخوانید:

مرحله 1:قرمزی که با فشار سفید نمیشود.

 ظاهر: پوست قرمز است و اگر انگشتانتان را روی آن فشار بدین،سفید نمیشه.(برعکس یه قرمزی معمولی)،پوست سالم و بدون پارگی است.

اقدام فوری:زنگ خطر است! بیمار رو هر دوساعت یک بار جا به جا کنید . از تشک مواج استفاده کنید و محل رو با کرم های مرطوب کننده (مثل کرم زینک اکساید یا لانولین) محافظت کنید. اگر فشار برداشته شود،این مرحله طی 48 ساعت برمیگردد.

مرحله 2:از بین رفتن لایه سطحی پوست:

ظاهر: پوست کنده شده ، شبیه یک تاول ترکیده یا یک ساییدگی کم عمق.رنگ آن صورتی یا قرمز است .(شبیه زخم شدن زانو)
اقدام فوری: حتما با پزشک یا پرستار تماس بگیرید.زخم باید با سرم استریل شسته شود.از پماد های ترمیم کننده مثل پماد کالاندولا ،مدهانی (عسل طبی)،موپیریسین یا سیلور سولفادیازین طبق دستور پزشک استفاده کنید و حتما پانسمان استریل انجام شود.اکیدا از بتادین غلیظ استفاده نکنید(بافت تازه را میسوزاند).

مرحله 3: درگیری لایه های چربی

ظاهر: زخم عمیق شده و چربی های زرد رنگ زیر پوست دیده میشود.ممکن است بافت سیاه (نکروز )هم دیده شود.
اقدام فوری :این دیگر یک زخم جدی است و درمان خانگی خودسرانه ممنوع است. این زخم نیاز به دبریدمان (پاکسازی بافت مرده)توسط پرستار مجرب یا پزشک در منزل دارد.اگر بافت مرده برداشته نشود،عفونت به استخوان میرسد.

مرحله 4:رسیدن زخم به استخوان و عضله

ظاهر:زخم بسیار عمیق است وممکنه تاندون،عضله یا حتی استخوان دیده بشه.معمولا عفونت و ترشحات بدبو وجود داره.
اقدام فوری:این مرحله خطرناکه و میتونه منجر به عفونت خون(سپسیس) و مرگ بشه.نیاز به ویزیت فوری پزشک عفونی در منزل و تجویز آنتی بیوتیک تزریقی قوی و پانسمان های تخصصی ( مثل پانسمان نقره یا آلژینات کلسیم و…) داره.

پیشگیری از زخم بستر (بهتر از درمان است.)

تغییر وضعیت بدن (کلید طلایی): هر دوساعت یک بار ( نه بیشتر!) وضعیت خوابیدن بیمار  را عوض کنید. یک بار به پشت، یک بار به پهلوی راست،یک بار به پهلوی چپ. برای یادآوری ، میتونید یک ساعت زنگ دار روی  گوشی تان بگذارید.

استفاده از تشک مواج: این تشک ها با پمپ باد ، به طور مداوم نقاط فشار بدن را جابجا میکنند وبرای هر بیمار زمین گیری واجب است.

تغذیه پروتئینی: زخم بستر عاشق بدن های دچار سوء تغذیه است.به بیمار روزانه سفیده تخم مرغ،گوشت چرخ کرده ، حبوبات ومکمل های غذایی ( مثل پاورسوپ یا انشور) بدهید. بدون پروتئین ، زخم هرگز خوب نمیشود.

خشک نگه داشتن پوست: رطوبت ( ناشی از ادرار یا تعریق ) دشمن شماره یک پوست است. از پوشک های با کیفیت استفاده کنید،به محض کثیف شدن تعویض کنید و بعد از تمیز کردن ، پوست را با حوله نرم خشک کنید نه مالش دهید.

بالش های طبی:بین زانو ها ومچ پاها ،بالش نرم بگذارید تا استخوان ها روی هم فشاور نیاورند. پاشنه پا را با یک بالش زیر ساق پا، در هوا معلق نگه دارید.( پاشنه پا نباید به تشک بخورد.)

اگر زخم بستر عفونت کرد، چه کنیم؟(علائم هشدار!)

یکی از بدترین اتفاقاتی که می افتد عفونت زخم است.اگر این علائم را در بیمارتان دیدید، همین امروز درخواست اعزام پرستار یا پزشک بدید.
ترشح چرک سبز یا زرد با بوی بد از زخم
قرمزی  وگرم شدن پوست اطراف زخم ( حالت سلولیت)
تب ولرز ناگهانی بیمار
بیحالی شدید و خواب آلودگی غیر عادی

هشدار جدی: پانسمان زخم عفونی در منزل باید کاملا استریل انجام شود.یک پانسمان اشتباه درخانه با وسایل غیر استریل ،میتونه عفونت را تا استخوان ببرد واتفاقات غیر قابل جبرانی رو رقم بزنه.

وظیفه پرستار در منزل برای بیمار زخم بستری چیست؟

اگر پرستار حرفه ای استخدام کرده اید، او باید دقیقا این کارها رو انجام بده.اگر دیدید کوتاهی میکند،به شرکت خدمات پرستاری اطلاع بدهید.

1.ثبت چرخش وضعیت بیمار در یک دفترچه (مثلا ساعت 12 ظهر ، پهلوی راست)
2.بررسی روزانه پوست نقاط تحت فشار و معاینه ی دقیق

3.انجام پانسمان استریل طبق پروتکل پزشک
4.انجام تمرینات حرکتی غیر فعال (حرکت دادم آرام دست وپا) برای بهبود گردش خون
5.کنترل دقیق تغذیه ومایعات بیمار

سوالات متداول

جمع بندی نهایی این مقاله:

مراقبت از یک بیمار زمین گیر ، یک ماراتن نفس گیر است ،نه یک دوی سرعت.حق دارید خسته بشین. اما به یاد داشته باشید که درخواست یک پرستار حرفه ای برای مراقبت در منزل ، نشانه ضعف شما نیست، بلکه نشانه عشق و مسئولیت پذیری شماست. ما در مجموعه مدیسان با مجرب ترین پرستاران و محصولات و خدمات  درمانی در کنار شما هستیم تا با ارائه بهترین ها  تمام دغدغه ها و نگرانی های شما رو رفع کنیم .
جهت ارتباط و کسب اطلاعات بیشتر به لینک زیر مراجعه کنید: